دهان شويهها
دهان شويههاي آرايشي - بهداشتي:
غالب دهان شويههاي موجود حتي آنها كه با هدف جرم زدايي بكار ميروند در اين گروه قرار ميگيرند زيرا بازدم را خوشبو كرده و خردههاي غذا را از روي دندانها پاك ميكنند.
اثر دهان شويهها بعنوان عوامل ميكروبكش و كارايي آنها در درمان عفونتهاي دهاني هنوز ثابت نشده است.
معمولترين عوامل جرمزدايي كه در دهان شويهها بكار ميروند، فنل و تركيبات فنلي، آمونياكي، الكلي، روغنهاي فرار و تركيبات يده ميباشند.
يكي از مهمترين مسائل دهان شويهها، پنهان سازي و در نتيجه تأخير در درمان بيماريهاي حادي نظير التهابات شديد لثه و عفونتهاي چركي دهان و لثه است.
* به همين دليل توصيه ميشود:
در صورتيكه پس از يك مسواك كردن كامل، بوي بد مشخصي از دهان به مشام برسد، اين بو ارزش تشخيصي دارد. در اين شرايط نبايد آنرا با دهان شويههاي معطر پوشانيد بلكه حتماً بايد به بهداشت كار دهان و دندان و يا دندانپزشك مراجعه نمود.
در برخي دهان شويهها فلئورايد بعنوان ماده مؤثره اصلي (رجوع به تكنگار اين دارو) و در برخي ديگر بعنوان جزئي از فرمولاسيون جهت جلوگيري از پوسيدگي دندان وجود دارد. برخي دندانپزشكان براي درمان كمي انواعي از بيماريهاي دهان و دندان يا جهت پاكسازي و بهبودي پس از جراحيهاي دهان و دندان، استفاده از دهان شويههاي اكسيژنه و يا سرم شستشو (رجوع به تكنگار اين دارو) را توصيه ميكنند.
دهان شويههاي اكسيژنه نظير هيدروژن پراكسايد %3 كه مساوي حجم خود با آب گرم رقيق ميشوند و محلولهاي سديم پربورات، بعنوان عامل كمكي در درمان التهابات حاد لثه بكار ميروند. البته اثر ميكروب كشي اين دهان شويهها بر ضد ميكربهاي بيهوازي عامل عفونتهاي لثهاي هنوز زير سؤال است.
* توجه داشته باشيد: مصرف دراز مدت دهان شويههاي اكسيژنه، ميتواند باعث تحريك بافت نرم، از دست رفتن كلسيم سطوح دندانها و رويش موهاي سياه روي زبان گردد.
* سرم شستشوي گرم
(رجوع به تكنگار كلريد سديم) ميتواند يك دهان شويه مؤثر و سالم براي شستشو و بهبود ناراحتيهاي دهاني باشد.
1- كاربامايد پراكسايد
(Carbamide Peroxide)
موارد مصرف OTC:
دهان شويه در حفظ بهداشت كلي دهان ودندان - التهاب لثه- آفت و زخمهاي مخاطي دهان- تحريك ناشي از اعمال دندانپزشكي و يا دندان مصنوعي.
اشكال داروئي OTC:
محلول دهان شويه %10 در بسته بندي 15 ميليليتري
مقدار ونحوه مصرف:
4 بار در روز و هنگام خواب چند قطره از دارو را روي محل مورد نظر ريخته، پس از 2 الي 3 دقيقه، آب دهان را بيرون بريزيد. و در موارد ارتودنسي و يا وجود ساير وسايل دندانپزشكي در دهان، پس از هر بار مسكواك زدن، 10 قطره از دارو را روي زبان ريخته، پس از آميختن با بزاق، چند دقيقه غرغره كرده، از دهان بيرون بريزيد.
موارد منع مصرف:
حساسيت نسبت به دارو- اطفال زير 3 سال
موارد احتياط:
عفونتها و التهابهاي شديد و جدي لثه
عوارض جانبي: تحريك موضع
مصرف در بارداري: فقط با تجويز پزشك
مصرف در شيردهي: منعي ندارد
نكات قابل توجه قبل از مصرف دارو:
- از مصرف اين دارو براي مدت بيش از يكهفته بپرهيزيد.
- در صورت تداوم تحريك يا بدترشدن آن و يا بروز هرگونه اثر غيرمنتظره، مصرف دارو را قطع كرده، به پزشك يا دندانپزشك مراجعه كنيد.
- از رقيق كردن محلول خودداري كنيد.
- حداقل تا 5 دقيقه پس از مصرف دارو، از نوشيدن يا شستن دهان بپرهيزيد.
۲- ستيل پريدينيوم كلرايد
(Cetu[urodomoi, Chlloride)
موارد مصرف OTC:
دهان شويه در حفظ بهداشت كلي دهان و دندان- تحريك ناشي از اعمال دندانپزشكي و يا دندان مصنوعي- خوشبو كننده دهان
اسامي تجارتي: CEPACOL
اشكال داروئي OTC:
محلول دهان شويه %0/05 در بسته بندي 200 و 240 ميليليتري
مقدار ونحوه مصرف:
20 قطره از محلول را در نصف فنجان آب حل نموده، هر 2 الي 3 ساعت دهان را بشوئيد. (1/100)
موارد منع مصرف:
حساسيت نسبت به دارو
عوارض بلع اتفاقي محلول غليظ:
تهوع- استفراغ- تنگي نفس- تحريك و تشنج و پس از آن كاهش شديد فشارخون و اغماء
*توجه: در صورت بروز چنين حالاتي بايد فوراً با مراكز اورژانس يا پزشك تماس گرفت.
مصرف در بارداري:
در صورت امكان، پرهيز شود.
مصرف در شيردهي: منعي ندارد
نكات قابل توجه قبل از مصرف دارو:
- حداقل تا 5 دقيقه پس از مصرف دارو، از نوشيدن يا شستن دهان بپرهيزيد.
3- كلرهگزيدين گلوكونات
(Chlorhexidine Gluconate)
موارد مصرف OTC:
دهان شويه در حفظ بهداشت كلي دهان و دندان- التهاب لثه- آفت و زخمهاي مخاطي دهان- تحريك ناشي از اعمال دندانپزشكي و يا دندان مصنوعي
اسامي تجارتي: HIBITANE
اشكال داروئي OTC:
محلول دهان شويه %0/2
مقدار ونحوه مصرف:
روزي 2 بار (صبح وشب) پس از مسواك زدن به مدت 30 ثانيه در دهان غرغره كنيد.
موارد منع مصرف:
حساسيت نسبت به دارو
موارد احتياط: التهابهاي شديد و جدي لثه
عوارض جانبي: لكه دار شدن دندانها و ساير سطوح داخلي دهان- افزايش احتمال تشكيل رسوب برروي دندانها- تغيير طعم دهان- تحريك موضع
عوارض بلع اتفاقي محلول غليظ:
تهوع- استفراغ- دردهاي شكمي- فلج تنفسي- اختلال هوشياري و اغماء
توجه: در صورت بروز چنين حالاتي بايد فوراً با مراكز اورژانس يا پزشك تماس گرفت.
مصرف در بارداري:
در صورت امكان، پرهيز شود.
مصرف در شيردهي: منعي ندارد
نكات قابل توجه قبل از مصرف دارو:
- حداقل تا 5 دقيقه پس از مصرف دارو، از نوشيدن يا شستن دهان بپرهيزيد.
- براي جلوگيري از تشكيل رسوب بر روي دندانها، مرتباً (حداقل 6 ماه يكبار) به دندانپزشك مراجعه كنيد.
۴- پوويدون آيداين يابتادين
(Povidon Iodine)
موارد مصرف OTC: دهان شويه در التهابات عفوني دهان و حلق- آفت، زخمهاي مخاطي و عفونتهاي قارچي دهان- اعمال جراحي دندانپزشكي
اسامي تجارتي: BETADINE
اشكال داروئي OTC: محلول دهان شويه %1
مقدار ونحوه مصرف: محلول را به نسبت يك به يك با آب ولرم رقيق نموده (و يا بصورت رقيق نشده) هر 2 تا 4 ساعت به مدت 30 ثانيه غرغره نمائيد.
موارد منع مصرف:
حساسيت نسبت به دارو
موارد احتياط: پركاري تيروئيد
عوارض جانبي: تحريك موضع
مصرف در بارداري: ممنوع
مصرف در شيردهي: توصيه نميشود
نكات قابل توجه قبل از مصرف دارو:
- محلول را قبل از مصرف تكان دهيد.
- حداقل تا 5 دقيقه پس از مصرف دارو، از نوشيدن يا شستن دهان بپرهيزيد.