هپاتیت C
بیش از ۱۷۰ میلیون نفر در جهان مبتلا به هپاتیت C هستند.
يك كبد سالم مواد شيميايي مورد نياز بدن را ميسازد و مواد سمي را از خون خارج ميكند. با بروز انواع هپاتيت ، كبد ملتهب و بافت طبيعي آن تخريب شده و بافت فيبري و فرسوده جاي آن را ميگيرد. به طوريكه ممكن است در 10 تا 30 سال بعد ، مشكلات كبدي مزمن از قبيل سيروز و سرطان هم ايجاد شود.
يروسهاي هپاتيتي با حمله به بافت كبد منجر به تخريب اين بافت و موجب بيماري هپاتيت ميشوند .هر ويروس ذره كوچكي است كه ذخيره اطلاعاتي ژنتيكي خاص خود را به همراه دارد و بر پايه همين تفاوت كوچك، ويروسهاي هپاتيتي بهانواع مختلفي تقسيم و نامگذاري ميشوند.
با آنكه نشانههاي اوليه بيماري هپاتيت در تمامي انواع اين بيماري مشابه است اما نوع و شدت آسيبهاي كبدي در هر يك متفاوت است و ويروس هپاتيت نوع C كه موجب بيماري هپاتيت Cميشود يكي از اين ويروسهاي اين گروه است.
هپاتيت Cبا نشانههاي عمومي بيماري هپاتيت همراه است،علائمي مثل تهوع، اسهال و ضعف عمومي،اما زردي پوست يا زردي سفيدي چشم در بيماري هپاتيت C ديده نميشود و اين مسئله يكي از تفاوتهاي بارز اين نوع هپاتيت با ساير انواع هپاتيت است.
دوره خفتگي بيماري، يعني از هنگام ورود ويروس تا شروع فعاليت آن ممكن است بين دو تا بيست ماه به طول انجامد و اين امكان وجود دارد كه پس از ورود ويروس هپاتيت Cسيستم دفاعي بدن بتواند تا مدتي مقاومت كند.
گلبولهاي سفيد كه در خون شناور هستند ميتوانند ويروسها و باكتريها را ببلعند و آنها را در خود هضم كنند. ويروس هپاتيت Cممكن است تا مدتي در گلبولهاي سفيد به صورت خفته باقي بماند، اما اين ويروس ميتواند به دلايل نامعلومي فعال شود.
شروع فعاليت ويروس گاه به يك سرماخوردگي ساده شبيه است و از آنجايي كه بيماري هپاتيت Cبا زردي همراه نيست غالبا فرد متوجه ابتلا خود به بيماري نميشود،اما فاكتورهاي كبدي خون كه ميزان فعاليت آنزيمهاي كبدي را نشان ميدهند به شدت بالا ميرود كه نشاندهنده بر هم خوردن تعادل در كبد و آغاز بيماري است و روند اين بيماري سريع تر و آسيبهاي حاصل از آن شديدتر است.
برخي دیگراز علايم عمومي عفونت ويروسي عبارتند ازخستگي، دل درد، درد عضلاني و تهوع و بياشتهايي. ولي در موارد پيشرفته علايم نارسايي كبد بروز ميكند كه شامل تورم شكم و اندامها، يرقان و خونريزيهاي گوارشي است. خواب آلودگي در موارد پيشرفته و خارش نيز در بيماران ديده ميشود.
از جمله آسيبهاي جانبي اين بيماري دردهاي مفصلي و از بين رفتگي بافت كليه است. با تشخيص سريع بيماري و بهرهگيري از داروهاي كمكي و بازدارنده ميتوان از تخريب بيشتر بافت كبد جلوگيري كرد و بيماري را تا حدبسیار زیادی كنترل كرد.
هپاتيتها به شدت مسري هستند و مهمترين راه انتقال هپاتيت Cاز طريق تماسمستقيم با خون فرد بيمار و آلوده است. متاسفانه اين بيماري در زندان ها و در معتادين تزريقي آمار بالايي نشان ميدهد. Cتا به امروز كشف نشده است، اما واكسيناسيون برضد هپاتيت نوع Bبدن را بيش از ۷۵درصد نسبت به هپاتيت نوع " "Cنيز ايمن ميكند.
هپاتيت C در بين مردم ايران نیز شایع است كه 87 درصد بيماران را مردان و 13 درصد را زنان تشكيل ميدهند. تحقيقات، بيشترين سن ابتلا به هپاتيت سي را بين 30 تا 49 سالگي نشان ميدهد.
متخصصان معتقدند كه با توجه به پيشگيريهاي اخير در زمينه هپاتيت بي نظير واكسيناسيون، هپاتيت C در آينده شيوع بيشتري نسبت به نوع B اين بيماري خواهد داشت.
* راههاي انتقال
هپاتيت C به طور عمده از راه تزريق خون و استفاده از سرنگ و سوزن مشترك منتقل ميشود و شيوع آن در بين معتادان تزريقي و در زندانها بيشتر است. اين ويروس عمدتاً از طريق تماس با خون شخص آلوده انتقال مييابد و راههاي آن استفاده از سوزن و سرنگ آلوده به ويژه در بين معتادان تزريقي، سوراخ شدن بدن با هر وسيله تيز يا سوزن آلوده (مثل خالكوبي غيربهداشتي) است.
احتمال انتقال هپاتيت C از طريق تماس جنسي و خالكوبي در مقايسه با هپاتيت B كمتر است.
تحقيقات نشان ميدهد كه زخمي شدن بدن در يك بخش آلوده بيمارستاني و استفاده مشترك از لوازم شخصي در بيشتر مواقع و مقاربت در مواردي كمتر، از راههاي انتقال هپاتيت C است.
علت شیوع این بیماری نبودن واكسني براي اين بيماري، افزايش رفتارهاي پرخطر اجتماعي نظير اعتياد تزريقي و در موارد كمتري نيز بيبندوباريهاي جنسي دانست.
بيشترين راه انتقال هپاتيت C، تزريق است و امكان انتقال آن از طريق سوزن بسيار كمتر از نوع بي است. در اين حال، علت ابتلا در 30 تا 50 درصد موارد ابتلا به هپاتيت C مشخص نيست و بيماران سابقه هيچگونه تماس جنسي مشكوك و يا اعتياد تزريقي نداشتهاند.
احتمال ابتلا به این بیماری در افراد دیالیزی نیز وجود دارد.
* توصيه به بيماران
متخصصان بيماريهاي گوارش و كبد توصيه ميكنند كه بيماران از هر چير كه كبد را تحت فشار قرار ميدهد، پرهيز كنند. عوامل فشار به كبد شامل الكل و داروهاي غيرضروري و حتي استامينوفن است كه در صورت مصرف بيرويه ميتواند براي كبد خطرناك باشد.
استفاده از غذاي كم چرب يا فيبر زياد، ميوه و سبزيجات تازه و فراوان به حفظ سلامتي كمك مي:ند.
راههای درمان :
1- اينترفرون دارويي است كه در نوع پيشرفته بيماري مورد استفاده قرار ميگيرد و در ايران وجود دارد.
به گفته پزشكان، بيماران براي جلوگيري از عوارض جانبي اينترفرون آلفا ميتوانند تزريق را پيش ازخواب انجام دهند تا زمان بروز علايم شبيه آنفلوانزا خواب باشند، انرژي خود را حفظ و بيشتر استراحت كنند، مايعات كافي بنوشند، غذاهاي متعادل بخورند. از مصرف مقدار زياد كالري در هر وعده غذايي اطمينان يابند و به چيزهاي مثبت فكر كنند.
بيماران تحت درمان با اينترفرون ميتوانند كار و حتي مسافرت كنند، ولي دارو را به همراه داشته باشند.
2- داروی پگ اینترفرون( Pegasys ) نوع طولانی مدت اینترفرون آلفا می باشد که زنجیره ای از پلی اتیلن گلیکول با وزن 40 کیلو دالتون روی آن سوار شده است. همین تغییر ساختمانی باعث خروج کم دارو از بدن ، نیمه عمر طولانی دارو و تزریق یک بار در هفته آن می شود. همچنین سمیت دارو کاهش می یابد که به بروز عوارض جانبی کمتر منتهی می شود. این دارو بیشتر در خون می ماند لذا با توجه به حجم ثابت خون در تمامی افراد نیاز به تنظیم دز دارو وجود ندارد و یک دز واحد برای تمام بیماران استفاده می شود. این دارو توانسته است درصد بهبود بیماذان را از 44 درصد به 56 درصد برساند.